Zbiory sztuki sakralnej Kościoła katolickiego nie są zbyt bogate i nie pozwalają na pełny przegląd. Pochodzą one z dawnych kościołów i kapliczek głównie z diecezji przemyskiej. Są to dzieła anonimowych artystów, choć być może przyszłe badania pozwolą przynajmniej niektóre z nich związać z konkretnymi warsztatami.
Gotyk. Najstarszym zabytkiem tej kolekcji jest kamienna chrzcielnica datowana na 2. połowę XV w., pochodząca z nieistniejącego gotyckiego kościoła św. Michała w Sanoku. Pozostałe trzy dzieła należy datować na lata 20. i 30. XVI w., a więc na sam schyłek gotyku. Malutka rzeźba św. Anny Samotrzeć, pochodząca zapewne z prywatnego kultu, zachowała w stosunkowo dobrym stanie autentyczną polichromię. Dużą ekspresją cechuje się krucyfiks z kościoła parafialnego w Mrzygłodzie z postacią Chrystusa o napiętym ciele, smutnej twarzy, z otwartymi oczyma i perizonium na biodrach, którego niezachowany zawój spleciony był w dynamiczną formę. Kwatera dawnego ołtarza gotyckiego z przedstawieniem Chrystusa upadającego pod krzyżem stanowi przykład lokalnej recepcji grafiki Dürera, ukazując artystę zdolnego do indywidualizowania twarzy malowanych postaci.

Ukrzyżowanie (fragment), Mrzygłód, ok 1530 Chrzcielnica, XV w., Sanok, kościół św. Michała Archanioła Upadek pod krzyżem, ok. 1525 r., poch. nieznane

 

 

 

 

 

 

 

 

Renesans i manieryzm. W kolekcji muzealnej brak dzieł rzeźby lub malarstwa w pełni renesansowych związanych jeszcze z XVI w. W kościele Przemienienia Pańskiego w Sanoku znajduje się – pochodząca z dawnego kościoła św. Michała – płyta nagrobna starosty sanockiego Sebastiana Lubomirskiego, stanowiąca dobry przykład portretowej rzeźby kamiennej zapewne krakowskiego warsztatu. Na okres ok. 1600 r. datować możemy dwa niewielkiego formatu krucyfiksy, zachowujące spokojny układ ciała Ukrzyżowanego z poszukiwaniem harmonijnego piękna anatomii i powściągliwej ekspresji. Jeszcze z XVI w. łączyć można dwie klęczące figurki, być może pasterzy z jasełkowego żłóbka. Przykładem odradzania się w tym okresie swoistych neogotyckich tendencji jest rzeźba Matki Boskiej Niepokalanej pochodząca z kościoła w Niebieszczanach z 1. ćwierci XVII w. Po soborze trydenckim kościół katolicki przeszedł do silnej kontrofensywy, wykorzystując jako oręż sztukę. Do wiodących tematów należały wówczas przedstawienia maryjne, zwłaszcza związane z Jej gloryfikacją. Zanim przyjął się barok, nastąpił nawrót do form gotyckich, które wówczas wydawały się bardziej odpowiednie do celów sakralnych niż nazbyt świecka sztuka renesansowa. W tej konwencji, z pewnymi odległymi echami gotyku, malowany jest także obraz św. Anny Samotrzeć.

Barok. Najwięcej zabytków katolickiej sztuki sakralnej w zbiorach Muzeum Historycznego związanych jest z barokiem i późnym barokiem, a także stylistycznie z rokokiem. Są tu zarówno dzieła lokalne, nieraz o bardzo prymitywnych, na poły ludowych formach, jak też obrazy stanowiące odbicie twórczości wielkich mistrzów dojrzałego renesansu czy baroku. Z nieistniejącego kościoła w Bóbrce nad Soliną pochodzi obraz włoskiego malarza przełomu manieryzmu i baroku G. Paganiego “Opłakiwanie Chrystusa”, który oparty jest o grafikę Rubensa.
W wielu dziełach znajdowały odbicie powszechnie czczone cudowne wizerunki, takie jak: “Matka Boska Częstochowska”, “Matka Boska Leżajska”, “Matka Boska Dzikowska” czy “Chrystus Milatyński”. Jednym z ciekawszych przedstawień jest owalny obraz ukazujący wizerunek częstochowski na tle twierdzy Jasnej Góry ze św. Janem Chrzcicielem i Janem Ewangelistą po bokach, związany zapewne z zakonem joannitów. Również do 2. połowy XVII w. przynależą dwa ołtarzowe obrazy malowane na deskach: “Św. Józef prowadzący Dzieciątko Jezus” z datą 1677, malowany przez dobrej klasy artystę oraz dynamiczne, w pełni barokowe “Zwiastowanie”.
Pod koniec XVII w. na wzgórzu Mariemont w Zagórzu został wybudowany kościół i klasztor karmelitów bosych. Na wysokiej skarpie nad Osławą możemy dziś jeszcze podziwiać malownicze ruiny tej pięknej architektury, a w muzeum posiadamy dwie barokowe rzeźby pochodzące ze świątyni – św. Teresy z Avilla i św. Jana od Krzyża.
Wśród późnobarokowych i rokokowych rzeźb szczególną wartość posiadają dwa wybitne dzieła szkoły lwowskiej pochodzące z 2. połowy XVIII w. – niezwykle ekspresyjny “Św. Jan Nepomucen” oraz nieznana święta. Również z XVIII w. związane są dwa duże, pełne ruchu obrazy ołtarzowe – “Św. Jan Nepomucen” i “Archanioł Michał”.

Assunta - Matka Boska Wniebowzięta, 1. połowa XVII w., Niebieszczany Szkoła lwowska, Nieznana święta, XVIII w., Mchawa Szkoła lwowska, Św. Jan Nepomucen, XVIII w.

 

Sztuka ludowa. W zbiorach muzeum znajduje się też dość pokaźna ilość malarstwa, grafiki, rzeźby i obrazów na szkle artystów ludowych. Do piękniejszych dzieł należy niewielki krucyfiks z dwoma aniołkami, a także kilka rzeźb przedstawiających Chrystusa Frasobliwego. Wśród obrazów olejnych na uwagę zasługuje malowana niezwykle syntetycznie i dekoracyjnie “Św. Zofia z córkami”. Rzadko pokazywany na ekspozycjach czasowych jest zbiór drzeworytów ludowych.
Dzięki darowi przekazanemu w 2013 r. przez Margaret i Alberta Sługockich z USA, zawierającemu kolekcję 27 krucyfiksów hiszpańskich, niemieckich i francuskich datowanych na XVII-XIX w., dzieła warsztatów lokalnych spotykają się na wystawie z dziełami warsztatów zachodnich. W 2016 r. Państwo Margaret i Alfred Slugoccy podarowali do muzeum XVII-wieczną francuską kopię słynącej cudami figury Matki Bożej z Altötting z końca XIII w.

Wiesław Banach

Informacje podstawowe

Godziny otwarcia:

od 2 listopada do 31 marca
pon. 8:00 - 12:00
wt. 9:00 - 17:00
śr. 9:00 - 17:00
czw. 9:00 - 15:00
pt. 9:00 - 15:00
sob. 9:00 - 15:00
niedz. 9:00 - 15:00

 

od 1 kwietnia do 31 października
pon. 8:00 - 12:00
wt. 9:00 - 17:00
śr. 9:00 - 17:00
czw. 9:00 - 17:00
pt. 9:00 - 17:00
sob. 9:00 - 17:00
niedz. 9:00 - 17:00

 

Bilety:
normalne – 18 zł
ulgowe – 13 zł
rodzinne – 48 zł
przewodnik w języku polskim – 55 zł
przewodnik w języku angielskim, francuskim lub niemieckim – 70 zł
(po wcześniejszym ustaleniu w kasie
lub tel. + 48 13 46 306 09 wew. 35)
Rezerwacje przewodników (oprowadzanie indywidualne i grupowe) prosimy kierować na adres e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Kasa muzeum nie prowadzi sprzedaży biletów on-line.

Więcej o warunkach zwiedzania...

 

W muzeum funkcjonuje winda i toalety przystosowane dla osób niepełnosprawnych.

 

JAK DO NAS DOJECHAĆ? GDZIE SPAĆ?...  Więcej o możliwościach dojazdu i zakwaterowania

 

© Muzeum Historyczne w Sanoku jest wyłącznym posiadaczem praw autorskich do dzieł Zdzisława Beksińskiego

Polecamy

Nasza strona na Facebooku  Nasz kanał na Youtube Nasze konto na Instagramie
 

  

 

Deklaracja dostępności Muzeum Historycznego w Sanoku  

 

Kup reprodukcję obrazu Beksińskiego

 
 

 Vivid Gallery    sprzedaż fotografii i grafik Zdzisława Beksińskiego

 

Polecamy
Portal Muzeum Dziedzictwa Kresów
Dawnej Rzeczypospolitej

 
https://kresymuzeum.pl/pl/strona-glowna
 

Rezerwacja noclegów w pobliżu Muzeum Historycznego w Sanoku 

 


Zamek Królewski w Sanoku oraz Galeria Zdzisława Beksińskiego 
w ofercie portalu atrakcje.info.pl 

 

Wydarzenia